Tin Thế Giới

Trong một cuộc tấn công vũ trang đại quy mô nhằm vào nhiều ngôi làng tại bang Kwara, miền tây Nigeria, hơn 160 người đã thiệt mạng, theo thông tin thống nhất từ các tổ chức cứu trợ và nhân quyền.

Cuộc tấn công xảy ra từ tối thứ Ba, ngày 03 tháng Hai vừa qua, đến sáng thứ Tư hôm sau, 04 tháng Hai, tại khu vực Kaiama, gần biên giới với bang Niger lân cận - nơi từ lâu đã lâm vào tình trạng thiếu an ninh nghiêm trọng.

Làng Woro bị thiệt hại đặc biệt nặng nề; đây là một cứ điểm truyền giáo trực thuộc giáo xứ Công giáo Thánh Phaolô tại Sarabe. Theo thông cáo của Giáo phận Kontagora, các nhân chứng cho biết những kẻ tấn công có vũ trang đã đi từng nhà, bắn chết người dân, đốt cháy các công trình và bắt cóc nhiều người. Các cửa hàng và nhà ở của trưởng làng truyền thống cũng bị phóng hỏa. Nhiều cư dân vì lo sợ các cuộc tấn công tiếp theo đã chạy trốn vào rừng và các khu vực lân cận.

Theo Hội Chữ thập đỏ tại Kwara, công tác tìm kiếm thêm nạn nhân vẫn đang tiếp diễn. Cảnh sát xác nhận vụ tấn công nhưng ban đầu chưa công bố con số thương vong chính thức. Chính quyền bang quy trách nhiệm cho các “tế bào khủng bố”. Các chính trị gia địa phương cho biết làng Nuku lân cận cũng bị tấn công. Các tổ chức nhân quyền chỉ trích việc lực lượng an ninh hầu như vắng mặt trong suốt nhiều giờ xảy ra các cuộc tấn công. Tổ chức Ân xá Quốc tế nói rằng số người chết vượt quá 170 người.

Hiện vẫn chưa rõ nhóm nào đứng sau vụ thảm sát. Tổng thống Bola Tinubu quy trách nhiệm cho tổ chức khủng bố Hồi giáo Boko Haram, trong khi các nghị sĩ khu vực lại cho rằng thủ phạm là nhóm vũ trang Lakurawa, bị nghi có liên hệ với cái gọi là “Nhà nước Hồi giáo”. Thống đốc bang Kwara cho biết nhiều nạn nhân là người Hồi giáo, những người đã từ chối tuân theo các yêu sách của các nhà truyền đạo Hồi giáo cực đoan. Giới chức và các nhà phân tích từ lâu đã cảnh báo rằng các băng đảng bất lương ngày càng hợp tác chặt chẽ với các mạng lưới thánh chiến.

Để đáp trả các cuộc tấn công, một tiểu đoàn quân đội đã được triển khai tới khu vực này. Chính phủ Nigeria lần đầu tiên đã chính thức xác nhận sự hiện diện của một đơn vị quân đội nhỏ của Hoa Kỳ, được cử đến theo đề nghị của Nigeria để hỗ trợ tình báo và huấn luyện. Tình hình an ninh tại Nigeria tiếp tục căng thẳng: ngoài các cuộc nổi dậy của lực lượng Hồi giáo cực đoan, trên cả nước còn xảy ra bắt cóc, tấn công làng mạc và bạo lực của các băng nhóm vũ trang - ngày càng lan sang cả những khu vực trước đây được xem là tương đối ổn định. Chỉ vào cuối tuần trước, các băng nhóm tại cùng Giáo phận Kontagora đã tấn công một tu viện, một bệnh viện và hai nhà thờ Tin lành, đồng thời đốt phá thêm nhiều ngôi làng.

(KAP, KNA 5-2-2026)

Hôm mùng 06 tháng Hai vừa qua, Hãng tin Fides của Bộ Loan báo Tin mừng cho biết các nguồn tin địa phương từ thành phố Uvira nói rằng: “Sức ép từ Hoa Kỳ đã buộc lực lượng phiến quân M23 phải rút khỏi Uvira”, lớn thứ hai trong tỉnh Nam Kivu ở miền đông Cộng hòa dân Chủ Congo.

Phúc Nhạc | RVA

Uvira trong nhiều tuần qua đã trở thành điểm tranh chấp giữa quân đội Congo Dân chủ và các nhóm phiến quân thân Rwanda láng giềng. Nguồn tin nói rằng: “Trong những ngày tới, dự kiến phiến quân M23 sẽ rút khỏi Sange, một trong các xã thuộc lãnh thổ Uvira, là ngôi làng cuối cùng hiện vẫn còn bị họ chiếm giữ, để di chuyển theo hướng Kamanyola, nơi các phiến quân đã hiện diện ít nhất Sáu tháng nay”.

Sức ép của Hoa Kỳ nhằm buộc M23 rút khỏi Uvira không chỉ mang tính chính trị - ngoại giao, nhưng còn dựa trên các hành động cụ thể trên thực địa. “Có khoảng 20 sĩ quan Hoa Kỳ đang hỗ trợ quân đội Congo. Một nửa trong số đó là lính đánh thuê thuộc một công ty quân sự tư nhân, số còn lại là quân nhân của lực lượng vũ trang Mỹ. Họ đã lập kế hoạch cho cuộc tấn công của quân đội chính phủ và xác định các mục tiêu sẽ bị tấn công bằng máy bay không người lái trong trường hợp M23 không rút lui”.

Theo tạp chí Pháp “Africa Intelligence”, xuất bản tháng Giêng vừa qua, công ty quân sự tư nhân của Mỹ Vectus Global đã đạt được thỏa thuận với chính phủ Congo Dân chủ để hỗ trợ các chiến dịch nhằm giành lại quyền kiểm soát Uvira. Theo nguồn này, nhiều nhân viên của Vectus Global đang ở tuyến đầu cùng với binh sĩ Congo, cung cấp hỗ trợ về tình báo và pháo binh.

Để bảo đảm an ninh cho thành phố, các lực lượng gìn giữ hòa bình thuộc Phái bộ Ổn định của Liên Hiệp Quốc tại Cộng hòa Dân chủ Congo, gọi tắt là MONUSCO, đang được triển khai. “MONUSCO đang điều một đơn vị của mình tới Uvira, trong khi hàng trăm binh sĩ chính phủ cũng đang tiến vào thành phố”.

Đáp trả cuộc tấn công của chính phủ tại Nam Kivu, lực lượng M23 tuyên bố đã tiến hành một cuộc tấn công vào sân bay Bangoka ở Kisangani, thủ phủ tỉnh Tshopo ở vùng đông bắc đất nước. Thủ lĩnh phiến quân Corneille Nangaa mô tả cuộc tấn công này là một lời cảnh báo đối với chính phủ Kinshasa và là tín hiệu cho thấy quân đội không còn có thể coi sân bay này là một căn cứ hậu cần an toàn.

Chính quyền tỉnh Tshopo cho biết tám máy bay không người lái mang theo chất nổ đã nhắm vào sân bay quốc tế Bangoka trong khoảng thời gian từ ngày 31 tháng Giêng đến ngày 01 tháng Hai vừa qua. Theo các quan chức, tất cả các thiết bị này đã bị bắn hạ trước khi tới mục tiêu và không có thương vong nào được ghi nhận.

Sân bay này nằm cách trung tâm Kisangani khoảng 17 km và cách các tuyến đầu chính ở Bắc Kivu và Nam Kivu khoảng 700 km.

(L.M.) (Hãng tin Fides, 6/2/2026)

Cha Paul Chatsirey Roeung, thừa sai người Thái Lan tại Campuchia, nói với hãng tin Fides của Bộ Loan báo Tin mừng rằng:“Hiện nay, tại Campuchia vẫn còn hàng nghìn người tị nạn; tình trạng bấp bênh và đau khổ vẫn bao trùm đời sống người dân tại các tỉnh giáp biên giới với Thái Lan. Căng thẳng và sự thù địch lẫn nhau vẫn luôn hiện hữu, có thể nhận thấy qua cách các bên nói về nhau và nhìn nhau. Tuy nhiên, giờ đây cuộc chiến thực sự đã chuyển sang và đang bùng phát dữ dội trên các mạng xã hội”.

Phúc Nhạc | RVA

Cha Paul Roeung thuộc Hội Thừa sai Thái Lan (Thai Mission Society) và hiện là Giám đốc toàn quốc các Hội Giáo hoàng Truyền giáo tại Campuchia và Lào. Với các hoạt động mục vụ, cha thường xuyên di chuyển và đi lại giữa Thái Lan và Campuchia, trở thành một “cầu nối” giữa hai quốc gia đã bị cuốn vào một cuộc chiến biên giới trong năm 2025.

Cha giải thích thêm: “Biên giới giữa Thái Lan và Campuchia hiện vẫn bị đóng. Chúng tôi chỉ có thể đi lại bằng đường hàng không, trong khi tuyến xe buýt phải vòng qua Lào. Mối tương quan giữa hai nước rất căng thẳng, đồng thời cũng đang diễn ra một cuộc đối đầu ở cấp độ ngoại giao, nhằm đưa ra cách diễn giải riêng của mỗi bên trước truyền thông và cộng đồng quốc tế”.

Về diễn biến của cuộc xung đột và các triển vọng trong tương lai, cha Chatsirey Roeung cho biết: “Cần phải chờ kết quả cuộc bầu cử tại Thái Lan”, dự kiến diễn ra vào ngày 08 tháng Hai sắp tới. Cha nói: “Chúng ta sẽ xem chính phủ mới sẽ ra sao và liệu với chính quyền mới tại Bangkok, có thể thực hiện những bước đi cụ thể nhằm hạ nhiệt căng thẳng, thúc đẩy đối thoại và hòa bình, cũng như khôi phục các mối quan hệ bình thường giữa hai nước láng giềng hay không”.

Trong khi đó, phía Campuchia, Bộ Nội vụ thông báo rằng khoảng 500.000 người, tương đương 80% trong tổng số 640.000 người di tản trong nước, đã được tái hòa nhập hoặc đang trở về cộng đồng của mình. Tuy nhiên, vẫn còn hơn 100.000 người di tản nội địa đang sống trong các trại tị nạn.

Caritas Campuchia tiếp tục hỗ trợ hàng nghìn gia đình phải di dời, chủ yếu đang trú ẩn tại các chùa chiền, quần thể đền thờ Phật giáo hoặc trường học, nhằm bảo đảm cho họ sự an toàn và phẩm giá. Nhờ sự huy động của các tình nguyện viên Caritas, lương thực và các nhu yếu phẩm đang được phân phát cho các gia đình di tản tại các tỉnh biên giới như Preah Vihear, Siem Reap, Oddar Meanchey và Banteay Meanchey.

(PA; Hãng tin Fides, 4/2/2026)

Với sự ủng hộ của chính phủ Nigeria, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết quân đội Hoa Kỳ, hôm 25 tháng Mười Hai vừa qua, đã tấn công nhằm vào các phần tử Nhà nước Hồi giáo ISIS tại Nigeria, những kẻ “đã nhắm mục tiêu và tàn sát dã man, chủ yếu là những tín hữu Kitô giáo vô tội.”

Phúc Nhạc | RVA

Tổng thống Mỹ tuyên bố: “Tôi đã từng cảnh báo những tên khủng bố này rằng nếu chúng không chấm dứt việc tàn sát các Kitô hữu, chúng sẽ phải trả giá đắt, và tối nay, điều đó đã xảy ra”.

Bộ Ngoại giao Nigeria xác nhận rằng các “đòn tấn công chính xác vào các mục tiêu khủng bố” tại bang Sokoto ở tây bắc nước này đã được thực hiện với sự hợp tác của Hoa Kỳ.

Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth cho biết ông “biết ơn sự ủng hộ và hợp tác của chính phủ Nigeria” trong nỗ lực chống khủng bố này.

Khi công bố hành động quân sự, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng “dưới sự lãnh đạo của tôi, đất nước chúng ta sẽ không cho phép chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan phát triển,” đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục tiến hành các cuộc không kích nếu “việc tàn sát các Kitô hữu” vẫn tiếp diễn tại quốc gia đông dân nhất châu Phi.

Dân biểu Riley Moore, Đảng Cộng hòa bang West Virginia, một người Công giáo và là người đã tích cực bảo vệ cho các Kitô hữu Nigeria bị bách hại tại Hạ viện Mỹ, đã hoan nghênh vụ tấn công này và cho biết rằng “cuộc không kích tối ngày 25 tháng Mười Hai phối hợp với chính phủ Nigeria chỉ là bước đầu tiên nhằm chấm dứt việc tàn sát các Kitô hữu và cuộc khủng hoảng an ninh đang ảnh hưởng đến toàn thể người dân Nigeria.”

(CNA 25-12-2025)

Hôm 14 tháng Mười Hai vừa qua, Tổ chức Nhi đồng Quốc tế của Liên Hiệp Quốc, gọi tắt là UNICEF bày tỏ lo âu vì các cuộc giao tranh tiếp diễn tại tỉnh Nam Kivu, miền đông Congo, khiến cho hơn 100.000 phải di tản kể từ ngày 01 tháng Mười Hai vừa qua, trong đó có nhiều trẻ em.

Phúc Nhạc | RVA

Cả Đức Thánh cha Lêô XIV cũng bày tỏ lo buồn vì sự tái bùng nổ giao tranh ở miền đông Congo dân chủ.

Tổ chức UNICEF cũng cho biết kể từ ngày 02 tháng Mười Hai đã có hàng trăm nạn nhân thiệt mạng, trong đó có bốn học sinh bị giết. Những vi phạm khác đối với trẻ em bao gồm việc sáu học sinh bị thương và các cuộc tấn công nhằm vào ít nhất bảy trường học, với nhiều phòng học bị hư hại hoặc phá hủy. Nhiều người chạy trốn bạo lực đã vượt qua biên giới sang Burundi láng giềng: “hơn 50.000 người chạy đến nước này nguyên trong khoảng thời gian từ ngày 06 đến ngày 11 tháng Mười Hai”, gần một nửa trong số đó là trẻ vị thành niên. UNICEF kết luận rằng: “Trẻ em đã phải phải trả giá cho xung đột.”

Cuộc tiến công tại Nam Kivu tiếp diễn

Lực lượng phiến quân M23, được Rwanda hỗ trợ, đã tiến vào thành phố Uvira ở Nam Kivu hồi tuần trước mà không gặp sự kháng cự nào từ quân đội chính phủ Congo dân chủ. Họ cũng đã chiếm được thành phố Makobola và làng Karekezi, sau những cuộc giao tranh dữ dội với các lực lượng dân quân thân chính phủ Wazalendo.

Theo các nguồn tin được cổng thông tin Congo “Actualité” trích dẫn, những phiến quân này - bị cáo buộc là được Rwanda hậu thuẫn - đã tấn công các vị trí của Wazalendo tại làng Kasekezi, cách Makobola khoảng 3km, nơi họ đã qua đêm. Việc chiếm giữ thành phố Makobola hiện mang lại cho phiến quân cơ hội tiến sâu hơn về phía các tỉnh Maniema và Tanganyika, thông qua Quốc lộ 5 và hồ Tanganika.

Căng thẳng khu vực

Việc phiến quân M23 chiếm được thành phố Uvira, nằm sát biên giới với Burundi, đã làm bùng phát thêm những căng thẳng khu vực. Một mặt, Rwanda phủ nhận việc tài trợ cho lực lượng M23 và quy trách nhiệm cho sự tái diễn giao tranh là do các lực lượng Congo và Burundi. Mặt khác, trong một cuộc họp báo, hôm thứ Bảy, ngày 13 tháng Mười Hai vừa qua, ông Patrick Busu Bwa Ngwi, Thống đốc tỉnh Nam Kivu do M23 bổ nhiệm, tuyên bố rằng tất cả các lực lượng Burundi được triển khai trên lãnh thổ này nên “rời đi và trở về nhà trong hòa bình”.

M23 cũng thông báo đang giam giữ “vài trăm binh sĩ Burundi bị bắt trong các cuộc giao tranh” và nói rằng: “Chúng tôi có ý định đưa họ trở về nước”, nhưng chính phủ Burundi yêu cầu lực lượng M23 gửi một yêu cầu chính thức để việc hồi hương này được tiến hành.

Tổng thống Congo thăm Angola

Trong khi đó, hôm 15 tháng Mười Hai vừa rồi, Tổng thống Congo dân chủ, ông Félix Tshisekedi, đã tới thăm Luanda thủ đô Angola, nhằm tăng cường hợp tác song phương trước những thách thức khu vực tại Trung Phi.

Theo cổng thông tin của đài “Radio Okapi”, chuyến thăm đặc biệt tập trung vào việc tái khởi động tiến trình Luanda, nhằm khôi phục hòa bình tại miền đông Congo dân chủ, khu vực liên tục bị bạo lực tàn phá, bất chấp việc thỏa thuận hòa bình với Rwanda đã được phê chuẩn vào ngày 04 tháng Mười Hai vừa qua, tại thủ đô Washington, dưới sự trung gian của Hoa Kỳ. Trong nhiều tháng, Angola đã đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán giữa các bên xung đột, trước khi chuyển giao vai trò này cho Qatar và Hoa Kỳ.

(Vatican News 15-12-2025)

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, ông Antonio Guterres tái lên án những tội ác do Israel thi hành tại Gaza để trừng phạt những người dân vô tội tại miền này, sau biến cố ngày 07 tháng Mười năm ngoái Hamas tấn công chống Israel.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Bài phát biểu lập trường trên đây của ông Guterres đã được ông Amina Mohammed đọc thay, hôm mùng 02 tháng Mười Hai vừa qua, tại Hội nghị cấp bộ trưởng tại Cairo, thủ đô Ai Cập, về việc trợ giúp nhân đạo tại Gaza.

Trong bài phát biểu, có đoạn viết: “Như tôi đã lập lại nhiều lần, không gì có thể biện minh cho những hành động đáng ghê tởm, vào ngày 07 tháng Mười năm 2023 từ phía Hamas cũng như việc bắt giữ làm con tin. Và không gì có thể biện minh cho việc trừng phạt tập thể chống nhân dân Palestine. Tình trạng người Palestine tại Gaza thật là khủng khiếp và gây kinh hoàng: hơn 40.000 người Palestine, phần lớn là phụ nữ và trẻ em đã bị giết. Trong thực tế, toàn thể dân chúng tại Gaza phải di tản, và lắm khi phải làm nhiều lần. Nạn suy dinh dưỡng lan rộng. Chỉ trong bốn tháng gần đây, gần 19.000 trẻ em bị đưa vào nhà thương điều trị vì suy dinh dưỡng cấp tính, tình trạng này hầu như tăng gấp đôi trong nửa đầu năm nay. Nạn đói gần kề. Trong khi đó hệ thống y tế sụp đổ. Gaza hiện nay có số trẻ em bị cắt chân tay với tỷ lệ cao nhất thế giới. Nhiều trẻ em bị què cụt chân tay và bị phẫu thuật mà không có thuốc mê. Điều mà chúng ta đang chứng kiến có thể gia tăng và trở thành những tội ác hình sự quốc tế nặng nhất”.

Vậy mà, đứng trước tình trạng thê thảm và nhu cầu lớn lao như thế, các đồ cứu trợ bị ngăn chặn, thật là một gương mù. Điều đó vi phạm tỏ tường công pháp quốc tế về nhân đạo, về việc phải tôn trọng và bảo vệ các thường dân cũng như bảo đảm cho những nhu cầu thiết yếu của họ được đáp ứng. Có nhiều thách thức đối với những nghị quyết của Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc yêu cầu ngưng bắn và để cho các đồ cứu trợ được đưa tới mà không bị cản trở. Người ta cố tình không biết tới án quyết của Tòa án quốc tế, đã ra lệnh tạm thời phải được tôn trọng.”

“Bất kỳ trợ giúp nào đi qua được để vào Gaza thì bị cướp bóc, trong khi việc chuyển trao các đồ cứu trợ đó bị cản trở, vì những quả đạn chưa nổ, cũng như vì đường xá bị phá hủy và quá đông người. Tháng Mười Một vừa qua, 90% các xe tải, 98 trên tổng số 109 xe, đã bị cướp bóc tại Kerem Shalom”. Không những thế, “Chính hệ thống cứu trợ cũng bị đe dọa. Từ đầu cuộc xung đột, đã có 251 nhân viên thuộc Liên Hiệp Quốc đã bị giết, hầu hết họ làm việc cho tổ chức Unrwa cứu trợ dân tị nạn Palestine. Ngoài ra, những cơ cấu nhân đạo, trong đó có các nhà thương và trường học, bị hư hại hoặc bị phá hủy. Đó là điều tuyệt đối không thể chấp nhận được và phải chấm dứt”.

Ông Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc còn khẳng định rằng; “Chúng ta hãy rõ ràng: ác mộng Gaza không phải là một cuộc khủng hoảng về hậu cần. Đó là một cuộc khủng hoảng ý chí chính trị và tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của công pháp quốc tế về nhân đạo”.

Ông Guterres yêu cầu cấp thiết hỗ trợ hoàn toàn các đồ cứu trợ để cứu mạng sống cho nhân dân Palestine qua tổ chức Unrwa và tăng cường những cố gắng tìm giải pháp chính trị để chấm dứt ác mộng này. “Nay đã đến lúc ngưng bắn tức khắc và trả tự do vô điều kiện cho tất cả các con tin. Chấm dứt việc chiếm đóng bất hợp pháp các lãnh thổ Palestine, như Tòa án quốc tế trù định và Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc yêu cầu. Và đạt tới một giải pháp hai quốc gia cho hai dân tộc, Israel và Palestine sống cạnh nhau trong an ninh, với Jerusalem là thủ đô của cả hai nước”.

(Sir 2-12-2024)

Cuộc xung đột giữa Israel và Hamas, từ sau ngày 07 tháng Mười năm ngoái, và nay với Hezbollah bên Liban, có nguy cơ lan rộng, không những gây thiệt hại nặng nề về nhân mạng, nhưng cũng rất trầm trọng về kinh tế.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Hồi tháng Tám vừa qua, ngân hàng trung ương của Israel ước lượng phí tổn chiến tranh cho đến lúc bấy giờ, là 67 tỷ đôla, trong đó có 32 tỷ do chi phí quân sự. Nếu cuộc chiến còn tiếp tục thêm, thì cần có 5 tỷ 390 triệu đôla để tài trợ các chiến dịch quân sự. Thêm vào đó, cần 10 tỷ đôla để trợ giúp khoảng 100.000 người Israel di tản từ miền nam, giáp giới với Gaza và từ miền bắc Israel, giáp với Liban, là những nơi dễ bị trúng tên lửa của Hamas và Hezbollah. Trái lại, việc tái thiết các nhà cửa bị tàn phá được ước lượng vào khoảng 6 tỷ đôla.

Sau ngày 07 tháng Mười năm 2023, theo tờ Washington Post, Israel đã động viên khoảng 287.000 lính trừ bị, một con số lớn vì dân số nước này là 9 triệu 656.000 người, tính đến cuối năm 2022, trong đó có 73,6% là người Do thái (7.106.000), 21,1% là người Arap (2.037.000), và 5,3% (513.000) là những người khác. Các binh sĩ này là những người làm việc trong các xí nghiệp và công ty Israel. Việc động viên số người đó tạo nên sự thiếu hụt công nhân viên, và khiến cho mức sản xuất suy sụp, tổng sản lượng quốc gia trong quý thứ tư của năm ngoái giảm 19,4%.

Cả con số công nhân Palestine từ miền Cisjordani và Gaza trước đây được vào làm việc ở Israel, phần lớn trong lĩnh vực xây cất, cùng giảm sút: vì lý do an ninh, Israel không còn cấp giấy phép làm việc cho số người này nữa nên họ thất nghiệp, và điều này cũng ngăn chặn sự tăng trưởng kinh tế của Israel. Tuy nước này tìm cách nhập khẩu các công nhân từ các nước khác, nhưng không đạt được thành quả mong muốn.

Ngoài ra, các xí nghiệp, ngành du lịch và đầu tư vào Israel cũng suy giảm trầm trọng. Tính tới tháng Bảy năm nay, hơn 46.000 xí nghiệp của Israel bị đóng cửa, và theo tờ “Israel Thời báo”, đến cuối năm nay, con số này có thể sẽ tăng lên 60.000 xí nghiệp. Điều này có nghĩa là không có lĩnh vực kinh tế nào của Israel không bị thương tổn vì chiến tranh.

(Sir 5-10-2024)